Datowanie
Dokładne wydatowanie sztuki naskalnej z Pintasayoc jest niemożliwe. Ze względu na ich naturalistyczny charakter malowidła te sytuuje się wewnątrz Okresu Archaicznego, ok. 7000-3000 p.n.e. [A. Cardona Rosas 2002: 142]. Dotyczy to głównego przedstawienia (jasno- i ciemnoczerwonego). Figury, zwłaszcza zwierząt, są oddane w sposób realistyczny, zbliżony do stylu wyobrażeń zwierząt z malowideł w Toquepala, datowanych na 7490-3210 p.n.e. [J. Guffroy 1999: 26-43].
Okres Archaiczny jest związany na tych terenach ze społecznościami zbieracko-łowieckimi, trudniącymi się polowaniami na jeleniowate, gwanako i wigonie. Ludzie żyjący na tych terenach we wcześniejszym okresie chętniej polowali na jelenie, później coraz częściej na wielbłądowate, by w końcu zbliżając się do 4000 p.n.e. wyspecjalizować się w polowaniach na gwanako i wigonie. Jeśli przyjmiemy za prof. A. Lasotą-Moskalewską, że trzy zwierzęta z głównego malowidła w Pintasayoc mają cechy jeleniowatych, a żadne nie ma wyraźnych cech wielbłądowatych, to możemy wysunąć przypuszczenie, że malowidło, a przede wszystkim jego „warstwa” jasnoczerwona może pochodzić ze starszej części Okresu Archaicznego. Jeśli jednak przyjmiemy za innymi autorami, że przedstawione zwierzęta to wielbłądowate, możemy sytuować główne malowidło bliżej roku 4000 p.n.e. Z kolei scena z lassem wskazuje na odławianie żywych zwierząt. Udomowienie wielbłądowatych w Andach nastąpiło ok. 4000-3800 p.n.e. [J. Guffroy 1999: 49]. Okres udomowienia zawsze jest poprzedzony kilkusetletnim okresem oswajania zwierząt. Na wczesnym etapie udomowienia często odławia się sztuki dzikie i dołącza je do domowego stada. To znów sugeruje datę ok. 4000 p.n.e., jednak interpretacja fragmentu malowidła jako chwytania zwierzęcia na lasso jest dość niepewna.
Analogie do obrazów czerwonych (jasnych i ciemnych) z głównej sceny w Pintasayoc, wymienione na tej stronie, pochodzą przede wszystkim ze stanowisk z naturalistycznym malarstwem związanych z tzw. tradycją andyjską. Malarstwo naskalne z Sumbay, Macusani, Quelcatani, Querullpa Chico i Cullaca-Pisacoma jest datowane na ok. 6000-3000 lat p.n.e. [J. Guffroy 1999: 45-46]. Przedstawienia z głównej sceny w Pintasayoc, jako stylistycznie i tematycznie podobne do wymienionych, również mogą być związane z tradycją andyjską i z pewnym prawdopodobieństwem datowane na ten okres.
Warto zauważyć, że zwykle w sztuce naskalnej Peru farba ciemnoczerwona była używana wcześniej niż jasnoczerwona. W Pintasayoc jest odwrotnie, co może wskazywać na to, że przedstawienia wykonane tymi dwiema barwami powstały w niewielkim odstępie czasu. Jednak nie wszystkie elementy jasnoczerwone musiały powstać w tym samym czasie. Należy tu zwrócić uwagę na trzy elementy: największą postać antropomorficzną i dwie postacie zwierzęce. Nie zostały one namalowane w ten sam sposób, co pozostałe przedstawienia figuralne, wypełnione całkowicie barwnikiem. Te mają pewne niezamalowane fragmenty. Być może autor chciał w ten sposób wyróżnić te trzy figury, ale może to być również odmienny styl malarski. Taki „ażurowy” czy też „konturowy” styl pojawia się w malarstwie peruwiańskim później niż sposób malowania figur wypełnionych całkowicie. Wszystkie ciemnoczerwone elementy, nakładające się na jasnoczerwoną warstwę, są wypełnione farbą. Jednak żaden z nich nie nachodzi bezpośrednio na którąś z trzech wyróżnionych figur. Możliwe zatem jest, że trzy odmienne przedstawienia zostały dodane później. Przeciwko takiej hipotezie przemawia jednak ich odcień, bardzo zbliżony do odcienia innych jasnoczerwonych elementów. Znane są stanowiska, gdzie malowidła naskalne są wykonane różnymi metodami (np. Chuquichaca) i niekoniecznie pochodzą z różnych okresów.
Trudno ocenić, kiedy w stosunku do głównego przedstawienia, powstały obrazy „poboczne”. Są one wykonane w większości ciemnoczerwonym barwnikiem, jednak, co zostało już powiedziane, odróżnienie odcieni czerwieni jest przeważnie bardzo trudne. Większość tych przedstawień jest równie naturalistyczna jak te z głównej sceny, co sugeruje podobne datowanie. Trzy figury zwierząt zostały jednak namalowane w odmienny sposób: zaznaczono jedynie kontur sylwetki, nie wypełniając jej farbą. Na przedstawieniu głównym tylko jedno zwierzę namalowane jest konturowo. Poza tym jedno z tych zwierząt zostało namalowane w sposób mocno schematyczny. Być może przedstawienia te nie powstały w tym samym czasie, co figury z głównej sceny na suficie.
Wprowadzenie do andyjskiego malarstwa naskalnego barwnika zielonego nastąpiło ok. 3000 p.n.e. [A. Cardona Rosas 2002: 136; J. Guffroy 1999: 17]. Zatem elementy zielone w Pintasayoc zostały dodane zapewne po tym okresie.
Elementy geometryczne nie pojawiają się w najwcześniejszym, naturalistycznym okresie malarstwa naskalnego w Peru. Wydaje się, że w Pintasayoc są to późniejsze dodatki, może nawet z okresu inkaskiego [A. Cardona Rosas 2002: 142]. Świadczy o tym również ich kolorystyka - bardzo często pojawiający się barwnik zielony. Niektóre z nich są jednak wkomponowane w obraz wcześniejszy i nie wyglądają na dużo późniejsze dodatki. Krzyż grecki, widoczny w dwóch malarskich przedstawieniach w Pintasayoc oraz w wielu przedstawieniach, głównie petroglificznych, z obszaru Peru, jest bardzo częsty w rzeźbach kultury Chavín, datowanej na 1200/900-400/200 p.n.e. [A. Núñez Jiménez 1986, t. 1: 63].
Petroglify w Pintasayoc występują w znacznie mniejszej liczbie niż piktografy. Jeśli przyjmiemy, że najstarsze przedstawienia malarskie należy datować na Okres Archaiczny, to petroglify przypuszczalnie pochodzą z czasów późniejszych.
 |
 |
 |
|
Przykłady współczesnej dewastacji malowideł z jaskini Pintasayoc
|
|
